تەحسین حەمەغەریب پێناسەی زۆر بۆ بابەتێكی وەك شار كراوە، ئەویش بەگوێرەی جیاوازی كایە مەعریفی و زانستیەكان، شار پێناسەی جوگرافی و ئابووری و كۆمەڵناسی و ئەندازیاری و هتدی...هەیە، لەگەڵ ئەمانەشدا پێناسەی هونەری و فەلسەفی و تەنانەت رۆحانیش بۆ شار هەیە، یەكێك لەو پێناسانەش پێناسەی فەیلەسوفانی فەلسەفەی دیاردەناسیە كە شار بە (فەزای ژیاو) پێناسە دەكەن، ئەو پێناسەیەی هەنوكە جێكەوتی گەورەی لەسەر شارناسانی دونیا داناوە و بووەتە ئیلهامبەخشیان لەشارسازیدا كە لە چوارچێوەی ئەو پیناسەیە و بە پشت بەستن بە بنەماكانی، پێكهاتە و بونیادی شار دیاری دەكەن، بەڵام من پێش ئەوەی ئەو پێناسەیە و بونیاد و پێكهێنەرەكانی شار بەگوێرەی ئەو پێناسەیە شرۆڤە بكەم دەمەوێت

"من بۆچی بە ئەخلاق بم" ئەو دێڕەی فەلسەفەی ئەخلاقی نوێی هێنایە ئاراوە، ئەو پرسیارەی هەموو عەوداڵی بوین.. لە بابەتی پێشودا باسێكی گشتیمان لە بارەی ئەخلاقەوە وت، هەوڵەدەین لەم بەشەدا درێژەی پێ دەدەین و زیاتر لەبارەی سیفاتە ئەخلاقدارییەكان بدوێن، ئەخلاق لەگەڵ ئەوەی بابەتێكی تەواو خودی و ناوەكی مرۆڤە، بەڵام ئەم جەوهەرە پڕمانایا بەدەرناكەوێت تا لە فەزا پڕ چەنجاڵەكاندا بەرجەستە نەبێت، ئەوكاتەی ناچێتە دەرەوەی مرۆڤ ئیدی نرخێكی ئەوتۆی نامێتێت، دیارترین سیفاتی كەسی ئەخلاقدار ئەوەیە ناكرێت بیباك بێت بەرامبەر ئەخلاقەكەی، ئەم نوورە وجودیە ئەبێت تەنها لای خۆی نەمێنێتەوە، بەڵكو بچێتەدەرەوەی خۆی. ئەخلاق سنوری دونیای فانی تێدەپەڕێنێت، ئەوەی ئەخلاقدارە ئەوە گەشتۆتە پلەی (خِيَارِكُمْ أَحَاسِنَكُمْ